Warzywa i jarzynki w naszej kuchni

» Opublikowano przez dnia 21.09.2013 w Zdrowe Przepisy | 0 opinii

Warzywa i jarzynki w naszej kuchni

Dawniej, w języku staropolskim, warzywo oznaczało roślinę warzona (ugotowaną), a jarzyna to była roślina, która urosła wiosną (jara) i najczęściej zjadana była na surowo. Obecnie Słownik Języka Polskiego (pod redakcją M. Szymczaka) definiuje warzywo jako roślinę zielną, której jadalną częścią są korzenie, liście, kwiatostany (np. kalafior), cebule  lub nasiona i owoce rośliny warzywnej (np. fasola szparagowa, ogórki czy pomidory). Warzywa spożywane są na surowo, po ugotowaniu, w przetworach lub jako przyprawa. O warzywach mówią rolnicy, natomiast pojęcie jarzyny najczęściej  pojawia się w kuchni. Obecnie uważa się te określenia  za synonimy.

Zimą najchętniej jadamy warzywa korzeniowe ugotowane, a latem – naziemne, surowe. W zależności od pory roku i własnej dyspozycji warzywa powinny stanowić ok. 30 % naszego codziennego jadłospisu. Powinny być przygotowane bezpośrednio przez spożyciem ( należy unikać warzyw mrożonych), starać się zjadać je w całości, nie obierać lecz dobrze wyczyścić szczoteczką.

Wartość odżywcza warzyw zależy w dużej mierze od rodzaju gleby oraz od sposobu uprawy i przechowywania  toteż starajmy się kupować warzywa hodowane w gospodarstwach ekologicznych. Warzywa są dla człowieka ważnym źródłem soli mineralnych, witamin, błonnika i żywych enzymów roślinnych. W produktach tych znajdują się jeszcze inne biologicznie czynne  substancje, które nie są składnikami odżywczymi, ale spełniają ważną rolę w walce z wolnymi rodnikami (są to substancje szkodliwe, wytwarzane przez nasz organizm jako produkt uboczny niektórych procesów chemicznych), np. antocyjany (w owocach jagodowych, winogronach, owocach dzikiej róży, brokułach, czerwonej kapuście), bioflawonoidy (owoce cytrusowe), chlorofil (w zielonych warzywach liściastych),  kurkumin (w gorczycy, kurkumie, kukurydzy, żółtej papryce), lykopen (w pomidorach), indole (wszystkie kapusty, kalarepa, rzodkiew, rzepa), fitoestrogeny (pszenica, seler, koper włoski, lucerna), sulforan (w brukselce, kapuście włoskiej).

Wszystkie te związki organiczne wzmacniają  naszą kondycję i zapobiegają chorobom. Poprawiają funkcjonowanie układu odpornościowego i hormonalnego. Warzywa są zasadotwórcze i poprawiają równowagę kwaso  – zasadową w naszym organizmie. Czosnek, marchew i warzywa kapustne zawierają siarkę, która usuwa pasożyty jelitowe. Warzywa psiankowate ( ziemniaki, pomidory, papryka, bakłażany) zawierają niewielkie ilości alkaloidu – solaniny. Najlepiej warzywa tej grupy jeść po ugotowanie, pieczeniu lub smażeniu.

Warzywa zawierają całą gamę składników mineralnych, m. in.: wapń znajduje się w jarmużu i wszystkich jadalnych zielonych liściach warzyw; potasu jest dużo w pomidorach, ziemniakach i w zielonych częściach warzyw; magnez zawarty jest przede wszystkim w kukurydzy i w zielonych warzywach liściastych; żelaza znajdziemy bardzo dużo w zielonych częściach tych roślin; cynk gromadzą pestki dyni, gorczyca i rośliny strączkowe; selen znajduje się głównie w cebuli i w kukurydzy; krzem dostarczymy zjadając cebulę, buraki i ziele skrzypu. Jeżeli w organizmie występują braki potrzebnych minerałów, to absorbowane są toksyczne metale ciężkie, takie jak ołów, kadm, nikiel i rtęć. Dlatego świeże warzywa z naturalnych upraw mają duże znaczenie dla nas jako jedno z najważniejszych źródeł soli mineralnych i witamin. Wiosna i latem należy spożywać przede wszystkim warzywa  surowe, gotowane, blanszowane, gotowane na parze, krótko obsmażane lub w postaci soków. Jesienią  i zimą najlepsze metody przyrządzania warzyw to: długie gotowanie  lub duszenie, krótkie obsmażanie, blanszowanie, pieczenie w postaci zapiekanek lub zjadanie kiszonych warzyw. Aby posiłki były kompletne, trzeba podawać warzywa ze zbożami. Zboża odbudowują , a warzywa oczyszczają organizm z toksyn i regenerują krew. Zestawienie to działa leczniczo i łagodząco.

W dietetyce naturalnej zwraca się uwagę na stare odmiany lub zapomniane gatunki warzyw, odkrywając ich wartości odżywcze, np. rzepa, pasternak, dynia, cykoria, kapusta. Można spożywać w niewielkich ilościach rośliny, które obecnie nie są zaliczane do warzyw, ale mają duże wartości odżywcze i lecznicze, np. młode, wiosenne liście mniszka lekarskiego; młode liście pokrzywy, lebiody, krwawnika czy szczawiu oraz babki lancetowatej, tasznika, podagrycznika  i łopianu. Oczywiście zbieramy liście roślin rosnących na terenach czystych ekologicznie.

 

Przepisy kulinarne na jesień:

Gulasz warzywny – jesienny

Składniki: 1 marchew, 1 pietruszka, 1 brokuł, ½ kabaczka, 1 por,1 papryka, 1 łyżka mąki kukurydzianej, 2-3 łyżki przecieru pomidorowego, pieprz, sól, sproszkowana papryka słodka, szczypta tymianku, majeranku, imbiru, 1 łyżeczka sosu sojowego, odrobina miodu.

Warzywa umyć, oczyścić i pokroić w słupki lub paski. Brokuły podzielić na różyczki. Po kolei blanszować we wrzącej wodzie: por, brokuły, paprykę. Rozgrzać garnek, wlać oliwę i dodać pokrojone warzywa: marchew, pietruszkę, kabaczek i krótko smażyć na większym ogniu. Następnie włożyć zblanszowaną paprykę i brokuły. Wlać zawiesinę z mąki kukurydzianej, delikatnie wymieszać. Przyprawić solą, sosem sojowym, przecierem pomidorowym, majerankiem i tymiankiem. Gdyby potrawa była za gęsta, dodać nieco gorącej wody. Na koniec dodać odrobinę miodu i wymieszać.

Ciasto marchewkowe (rozgrzewające)

Składniki: 2 szklanki marchwi utartej na tarce( nie odciskać soku), 5 żółtek i 5 białek jaja, 1,5 szklanki cukru pudru, 2 szklanki mąki orkiszowej (lub pszennej tortowej), 1 szklanka oleju, 1 paczka rodzynek, 1 łyżeczka sody i 1 łyżeczka proszku do pieczenia, 2 łyżeczki kakao, 2 łyżeczki cynamonu i łyżeczka sproszkowanego imbiru.

Najpierw przygotować dużą tortownicę lub prostokątna blachę, natrzeć ją tłuszczem i obsypać bułką tartą. Włączyć piekarnik na średnią temperaturę. Ubić pianę z białek. W innym naczyniu utrzeć żółtka z cukrem – pudrem a potem połączyć z ubitą pianą. Następnie dodawać na przemian po trochu 2 szklanki mąki i szklankę oleju, proszek do pieczenia i sodę oczyszczoną, cynamon, imbir i kakao. Na końcu należy włożyć startą marchewkę i rodzynki. Wlać ciasto do przygotowanej tortownicy, wstawić do rozgrzanego piekarnika i piec ok. 40 – 50 minut. Po wyjęciu  i ostudzeniu można polać polewą czekoladową lub rozpuszczoną czekoladą gorzką.

Marchwianka

powraca do kulinarnych i leczniczych łask

Do 2 litrów gotującej się wody dodać: ½ kg pokrojonej marchewki. Gotować do miękkości ok. 1 godz., zmiksować. W ciągu dnia wypić tak przygotowany  wywar z marchwi. Dla dzieci można dodać świeżo wyciśnięty sok z 1 pomarańczy. Podawać do picia dzieciom i osobom dorosłym przy problemach jelitowych, biegunce, skurczach jelit, stanach nieżytu jelit.

Smacznego!


Jaka jest Twoja opinia?

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*