Pochwała ryżu

» Opublikowano przez dnia 24.03.2013 w Dieta | 0 opinii

Pochwała ryżu

Ryż ( Oryza sativa L.) jest drugim po pszenicy najpopularniejszym rodzajem  zboża na naszej planecie. Był podstawą pożywienia ludzkiej diety od niepamiętnych czasów. Ryż odegrał czołową rolę w historii świata, będąc głównym pożywieniem wielu starożytnych cywilizacji. W średniowieczu znalazł się w Europie, a za sprawą Arabów i Maurów uprawa ryżu rozprzestrzeniła się w basenie Morza Śródziemnego. Dzisiaj ryż uprawia się niemal w każdym klimacie i środowisku – od Alaski po Australię i uznaje się go za podstawę zdrowej kuchni.

Ze względu na wymagania ekologiczne wyróżnia się ryż suchy ( górski), który może być uprawiany bez nawadniania, lecz daje niższe plony oraz ryż mokry

( padi), który jest rośliną bagienną i musi rosnąć w płytkiej wodzie. Obecnie uprawiany jest w strefie klimatu gorącego i ciepłego, prawie na całym świecie i jest podstawą wyżywienia 1/3 ludności naszego globu.

Częściowo obłuskane ziarno, pozbawione plew – zwane ryżem brązowym – zawiera ok. 8 % białka, niewielkie ilości tłuszczu, stanowi źródło witamin : tiaminy, niacyny, ryboflawiny oraz minerałów: żelaza, wapnia. Całkowicie obłuskane ziarno ryżu – tzw. ryż biały – pozbawiony jest cennych składników odżywczych i zawiera głównie skrobię.

Z ryżu wytwarza się mąkę, kaszę i płatki; ziarno ryżowe wykorzystywane jest do produkcji alkoholu: sake, arak oraz wino ryżowe. Pozostałe części rośliny wykorzystuje się jako paszę dla zwierząt; słomę na ściółkę, na pokrycie dachów, do wyrobu mat, odzieży, opatrunków, papieru, mioteł itp. W kosmetyce bardzo ceniony jest puder ryżowy.

 

W zdrowej kuchni wykorzystuje się różne gatunki i rodzaje ryżu:

gatunki ryżu; długoziarnisty, średnioziarnisty  i okrągłoziarnisty oraz ryż dziki ( zbierany ze stanowisk naturalnych, ma orzechowy smak i dużo witamin oraz składników mineralnych);

– rodzaje ryżu: ryż biały; brązowy zwany naturalnym i pełnoziarnistym; ryż basmati ( indyjski); czerwony[1] (ceniony przez ajurwedę jako najbardziej satwiczny, czyli taki, który sprzyja zdrowiu i rozwojowi duchowemu); czarny

( chiński); jaśminowy ( tajlandzki) oraz kleisty i słodki ( wietnamski); ryż parboiled, błyskawiczny, preparowany i inne;

–  produkty ryżowe w zdrowej kuchni: ryż, mąka ryżowa, płatki ryżowe, otręby ryżowe, ocet ryżowy, wino ryżowe (sake), prażony ryż;

–  potrawy z ryżu: ryż na sypko, kleik, makaron, zupa ryżowa, woda ryżowa (congee), sałatki ryżowe, zapiekanki, paella, pilaw, risotto, gołąbki z ryżem, kulki ryżowe, herbata ryżowa, desery ryżowe, sushi, mochi ( ucierany gotowany ryż).

Ryż zdobył popularność nie tylko w kuchni, ceniony jest ze względu na swoje właściwości lecznicze[2]. Ma naturę termiczną neutralną ( nie wychładza, ani nie ogrzewa organizmu); smak słodki; wzmacnia śledzionę i trzustkę; działa kojąco na żołądek; oczyszcza organizm z toksyn; wzmacnia energię Qi; jest hipoalergiczny (nie powoduje uczuleń). Ryż brązowy jest najbardziej zrównoważonym zbożem pod względem równowago kwasowo – zasadowej. Pokarmy jin są kwasotwórcze, ze względu na dużą zawartość potasu występującego, np. w owocach, cukrze itp. Pokarmy jang są natomiast bogate w sód, który ma działanie zasadotwórcze. Zgodnie z zasadami makrobiotyki, właściwe proporcje między sodem i potasem, a także między jin i jang to 7 do 1.

Ryż jest pod tym względem produktem idealnie zrównoważonym, dlatego jest podstawą pożywienia dla zdrowia większości ludzi na świecie. Tuż za nim wyróżnia się pszenicę, jęczmień, kukurydzę, grykę i owies.

Pełnoziarnisty ryż brązowy ma wysokie stężenie witaminy B – działa korzystnie na system nerwowy, pomaga zwalczyć depresje. Stosowany również w przypadkach biegunki, nudności, cukrzycy i zaburzeń łaknienia. Dokładne przeżuwania garści brązowego surowego ryżu na czczo pomaga pozbyć się robaków jelitowych. Spożywanie otrębów ryżowych pomaga obniżyć poziom cukru we krwi, jest więc pomocny w leczeniu cukrzycy. Olej zawarty w otrębach ryżowych obniża wysoki poziom cholesterolu we krwi, wpływa więc korzystnie na serce i naczynia krwionośne. Wspomagają regenerację wątroby, zwiększają umięśnienie, wzmacniają krążenie krwi w kończynach, przeciwdziałając zakrzepom i zastojowi krwi w naczyniach, regulują równowagę hormonalną w organizmie, wspomagają odtruwanie organizmu, zapobiegają rakowi jelita grubego, są pomocne w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów, stwardnienia rozsianego, trądziku i astmy. Ze względu na dużą zawartość błonnika ryż naturalny i otręby ryżowe doskonale regulują prace jelit.

Sposób gotowania ryżu nie jest bez znaczenia. W zdrowej kuchni nie używamy ryżu w torebkach – gotowany plastik nie jest zdrowy. Najzdrowsze jest gotowanie na ogniu, np. na kuchence gazowej, w szybkowarze; w ostateczności na kuchence elektrycznej. Nie zalecane jest gotowanie w kuchni mikrofalowej. Ryż gotujemy w naczyniach ceramicznych, emaliowanych, żeliwnych, szklanych lub stalowych – nie używamy garnków aluminiowych, teflonowych lub zrobionych z tworzyw sztucznych.

Najpierw dokładnie płuczemy, kilka razy odlewając wodę ( szczególnie jeżeli używamy ryż biały, który ma na powierzchni glazurę z cukru lub talku), następnie  odmierzamy proporcję ryżu w stosunku do wody – 1 porcja ryżu na 2,5 lub 3 porcje wody do gotowania. Po zagotowaniu zmniejszamy temperaturę i gotujemy na małym ogniu ok. 45 – 50 minut, pod pokrywką, nie mieszając ryżu, tak aby wchłonął wszystką wodę. Pod koniec czasu gotowania dodajemy sól i lekko mieszamy zawartość.  Wyłączamy palnik i odstawiamy ryż na 10 minut.

Tradycyjne (polskie) gotowanie ryżu białego polega na wrzuceniu nasion do wrzącej, lekko osolonej wody[3]. Ryż wsypuje się na wrzątek, krótko gotuje, a następnie zmniejsza ogień i gotuje się bez pokrywki. Czas gotowania zależy od gatunku. Ugotowany ryż przecedza się przez gęste sito. Na filiżankę ryżu liczy się ok. ½ litra wody. Inna  ( zdrowszą ) metoda przygotowania ryżu jest pęcznienie. Dzięki tej metodzie ryż zachowuje więcej substancji odżywczych. Na filiżankę ryżu bierzemy 2 filiżanki wody i gotujemy na małym ogniu, aby spęczniał. Inną metodą jest przygotowanie a la risotto. Aby ryż nie był za miękki, należy go poddusić w niewielkiej ilości tłuszczu. Następnie dodaje się do niego trochę bulionu warzywnego (wywaru z warzyw) lub wody i dusi, od czasu do czasu mieszając. Jeżeli ryż wchłonie wszystką wodę, a nie jest miękki, można dolać dodatkowa porcje płynu. Do takiego przygotowania ryżu trzeba dwa razy tyle bulionu co ziaren. W zdrowej kuchni nie gotujemy ryżu na mleku.

Bardzo dekoracyjnie wygląda ryż zabarwiony ziołami lub innymi składnikami naturalnymi, np. na żółto – carry lub szafranem, na zielono – szpinakiem, a na czerwono – sokiem z buraków.



[1] Wożniak M., Ryż – życiodajne zboże, „Wegetariański Świat”, Nr 2 ( 106), 2007, s. 15.

[2] Jack G. i A., Leczyć ryżem, 108 przepisów na dania, napoje, kompresy i inne domowe środki lecznicze, Wyd. HITO, Szczecin

[3] Becker D., Dania z ryżu, Seria Smaczna Kuchnia, Wyd. AWM, Warszawa


Jaka jest Twoja opinia?

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*